Guarantees of Origin · Woordenlijst

Guarantees of Origin, kortweg GO, zijn het Europese instrument waarmee de herkomst van energie ten opzichte van eindklanten wordt aangetoond. De Duitse juridische term is herkomstbewijs (HKN). De Richtlijn hernieuwbare energie (EU) 2018/2001 (RED) definieert het als een elektronisch document. Het dient uitsluitend om aan een eindklant aan te tonen dat een bepaald aandeel of een bepaalde hoeveelheid energie uit hernieuwbare bronnen is opgewekt. In de elektriciteitssector staat een GO standaard voor één megawattuur uit een bepaalde installatie. De Engelse term is gebruikelijk in de handel, omdat de bewijzen op EU-recht berusten en over landsgrenzen heen kunnen worden overgedragen.

Een GO zegt niets over de weg van afzonderlijke elektronen. Hij beschrijft een eigenschap van de opwekking en wijst die boekhoudkundig toe aan een leveringsproduct of aan een verbruik. Een beeld daarvoor is een kwitantie voor ingevoede groene stroom: ze kan maar één keer worden ingewisseld. Ze zegt echter niet welke stroom daadwerkelijk uit het stopcontact komt.

Inhoud, eenheid en toepassingsgebied

Volgens artikel 19 RED geldt een herkomstbewijs standaard voor 1 MWh. Voor elke geproduceerde energie-eenheid mag hoogstens één bewijs worden afgegeven. Sinds de wijziging door RED III is een onderverdeling mogelijk, indien het deel een veelvoud van 1 Wh is. Het bewijs moet minstens bevatten:

de energiebron en het begin en einde van de productie,
of het elektriciteit, gas (waterstof inbegrepen) of warmte c.q. koude betreft,
naam, locatie, type, capaciteit en datum van ingebruikname van de installatie,
of en welke steun de installatie heeft ontvangen.

GO's bestaan dus niet alleen voor elektriciteit. De lidstaten mogen bovendien bewijzen voorzien voor energie uit niet-hernieuwbare bronnen. Een GO betekent daarom niet automatisch hernieuwbare energie. Doorslaggevend is de energiebron die in het bewijs is vermeld. Volgens het EU-recht heeft het bewijs geen functie bij de vraag of een lidstaat zijn nationale doelstelling voor hernieuwbare energie behaalt. Het is een instrument voor consumenteninformatie.

Geldigheid en annulering

Volgens de RED kan een GO tot twaalf maanden na de productie voor consumenteninformatie worden gebruikt. Om te voorkomen dat hetzelfde bewijs tweemaal wordt gebruikt, wordt het geannuleerd. Het verlaat dan de verhandelbare voorraad en wordt vast aan een bepaald doel toegewezen. Meer hierover onder HKN-annulering.

In Duitsland beheert het Umweltbundesamt (UBA) het register van herkomstbewijzen. Afgifte, overdracht en annulering verlopen elektronisch volgens de norm DIN EN 16325. Volgens het UBA (stand augustus 2025) geldt een HKN maximaal 18 maanden. Het kan echter slechts twaalf maanden vanaf de maand van productie worden afgegeven, overgedragen en geannuleerd. Daarna verklaart het registerbeheer het voor vervallen. Er wordt in de regel maandelijks afgegeven voor een productieperiode van één maand. In Duitsland mogen volgens het UBA alleen energieleveranciers HKN annuleren, en uitsluitend voor de stroometikettering. De stroom moet zijn geleverd in hetzelfde jaar als dat waarin hij is opgewekt. Een industrieel bedrijf annuleert in Duitsland dus niet zelf, maar via zijn leverancier. In andere landen kunnen de regels afwijken.

Buitenlandse bewijzen erkent het UBA op aanvraag, indien ze aan de Europese minimumeisen voldoen. Tussen de Europese registers worden bewijzen via gestandaardiseerde procedures overgedragen. Volgens § 79 EEG zijn herkomstbewijzen uitdrukkelijk geen financiële instrumenten in de zin van het Duitse bank- en effectenhandelsrecht.

Verhouding tot steun

Een herkomstbewijs is zelf geen steuninstrument, dus noch terugleververgoeding noch marktpremie. Beide hangen echter samen. Ontvangt een producent steun, dan moeten de lidstaten rekening houden met de marktwaarde van de GO. Ze mogen daarvoor bijvoorbeeld voor gesteunde installaties geen bewijzen afgeven of de bewijzen onmiddellijk annuleren. Duitsland heeft gekozen voor uitsluiting: volgens § 79 lid 1 EEG 2023 geeft het UBA alleen HKN af voor stroom waarvoor geen betaling op grond van § 19 of § 50 EEG wordt ontvangen. Dat betreft de marktpremie, de terugleververgoeding en de flexibele betalingen volgens § 50. HKN in Duitsland zijn daarom afkomstig van niet-gesteunde installaties, bijvoorbeeld uit de overige directe vermarkting of van installaties na afloop van de steun. Voor EEG-gesteunde stroom bestaan in plaats daarvan regionale bewijzen in een eigen register.

Boekhoudkundige toewijzing in plaats van fysieke levering

In het net worden invoeding en afname fysiek in het geheel van het net met elkaar in evenwicht gebracht. Geen verbruiker ontvangt apart geleide stroom uit een bepaalde installatie. Een GO beantwoordt slechts één vraag: werd voor een geleverde hoeveelheid stroom een even grote hoeveelheid hernieuwbare productie-eigenschap geannuleerd? Hij beantwoordt niet of productie en verbruik gelijktijdig of in hetzelfde netgebied plaatsvonden, of congestie werd verlicht of nieuwe installaties zijn ontstaan.

Ook de tijdsreferentie is grof. Er wordt meestal maandelijks afgegeven en jaarlijks afgerekend in de stroometikettering. Een klant kan zo evenveel bewijzen laten annuleren als hij in het jaar heeft verbruikt, hoewel een deel van zijn verbruik in windstille nachtelijke uren viel. Met een groeiend aandeel wind- en zonne-energie wordt dit verschil belangrijker. Voor de integratie in het elektriciteitssysteem tellen dan flexibiliteit, opslag en de residuele belasting. Benaderingen zoals temporal matching of granulaire herkomstbewijzen sluiten hierop aan. RED III staat nu al toe bewijzen kleiner dan 1 MWh op te splitsen en tijdsaanduidingen fijner te maken. In hoeverre dit in de nationale registers is uitgevoerd, moet per geval worden nagegaan.

Relevantie voor groene stroom en inkoop

Zonder register zou nauwelijks te controleren zijn of meerdere leveranciers dezelfde hernieuwbare productie voor zich opeisen. Wie in Duitsland een product als groene stroom verkoopt, moet daarvoor overeenkomstige HKN annuleren. De RED benadrukt: heeft de producent het bewijs afzonderlijk verkocht, dan mag hij de bijbehorende stroom niet langer als hernieuwbaar aanmerken. Bedrijven gebruiken GO's bovendien voor de marktgebaseerde berekening van hun elektriciteitsemissies. Volgens welke regels dat gebeurt, bepalen eigen rapportagestandaarden, niet het recht inzake herkomstbewijzen.

De prijs van een GO hangt onder meer af van technologie, leeftijd van de installatie, land van herkomst en vraag. Bij een groot aanbod is de prijs vaak laag. De aankoop bewijst dan weliswaar een boekhoudkundige toewijzing, maar financiert nauwelijks nieuwe installaties. Een afzonderlijk bewijs uit een bestaande installatie bewijst daarom geen additionaliteit, dus geen extra productie. Een langlopende power purchase agreement kan de bijbehorende bewijzen meeleveren. De RED vereist dat dergelijke bewijzen in het kader van het contract aan de koper kunnen worden overgedragen. Of een inkoop de uitbreiding echt bevordert, hangt af van contractvorm, looptijd en risicoverdeling.

Afbakening ten opzichte van andere certificaten

In Noord-Amerika zijn Renewable Energy Certificates wijdverbreid, in veel andere landen I-REC. Het basisidee is hetzelfde: documenteren, verhandelen, annuleren. Rechtsgrond, registerkwaliteit en erkenning verschillen echter. Iets heel anders zijn emissierechten in de emissiehandel. Ze belichamen een recht om CO₂ uit te stoten, en geen herkomst van energie.

Wat het begrip kan en wat niet

Guarantees of Origin maken de boekhoudkundige herkomst van stroom verhandelbaar, controleerbaar en eenduidig toewijsbaar. Voor de stroometikettering zijn ze onmisbaar. Wie geloofwaardig over extra uitbreiding wil spreken, heeft strengere criteria nodig. Wie wil aantonen dat zijn verbruik bij de productie past, heeft tijdelijk fijnmazigere gegevens nodig. Wie een regionaal effect wil claimen, heeft strengere locatiecriteria nodig.

Bronnen

Richtlinie (EU) 2018/2001 zur Förderung der Nutzung von Energie aus erneuerbaren Quellen, konsolidierte Fassung — Europäische Union, EUR-Lex; 2023-11-20. Art. 2 (Begriff Herkunftsnachweis), Art. 19 Abs. 1, 2, 7
Directive (EU) 2018/2001 on the promotion of the use of energy from renewable sources — Europäische Union, EUR-Lex; 2018-12-11. Art. 19 Abs. 2 und 3; Erwägungsgründe
Erneuerbare-Energien-Gesetz (EEG 2023), § 79 Herkunftsnachweise — Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz; unbekannt (aktuelle Fassung, abgerufen 2026-11-11). § 79 Abs. 1 bis 7
Die Geltungsdauer eines Herkunftsnachweises — Umweltbundesamt; 2025-08-19. S. 1
Das Herkunftsnachweisregister für Strom aus erneuerbaren Energien (HKNR) — Umweltbundesamt; 2019-07-15. Abschnitte Ausstellung sowie Entwertung/Verwendung, Stromkennzeichnung

Gerelateerde begrippen

Edited by eCMS on 12.11.2026 05:05