Feed-intarief (Einspeisetarif) · Woordenlijst

Een feed-intarief (Duits: Einspeisetarif; Engels: feed-in tariff) is een vooraf vastgelegde vergoeding voor elke kilowattuur elektriciteit die een installatie-exploitant op het openbare net invoedt. De term werd bekend door de steun voor hernieuwbare energie. Installaties voor zonne-energie, windenergie, biomassa of waterkracht ontvingen gedurende een vastgelegde periode een gegarandeerd bedrag per ingevoerde hoeveelheid energie. In Duitsland heet dit principe in de wet niet Einspeisetarif, maar Einspeisevergütung (invoedingsvergoeding). In het vakdebat en in internationale vergelijkingen is „feed-intarief” echter de gangbare benaming voor het steunmodel met een vaste prijs.

De bepalende eenheid is de kilowattuur. Die meet een hoeveelheid energie, geen vermogen. Een zonne-installatie met 10 kilowatt geïnstalleerd vermogen wordt dus niet betaald voor die 10 kilowatt, maar voor de daadwerkelijk ingevoede kilowatturen. Een voorbeeld: voedt de installatie in een jaar 6.000 kilowattuur in en bedraagt het tarief 8 cent per kilowattuur, dan komt dat neer op 480 euro. De cijfers zijn uitsluitend ter illustratie gekozen. Hoe hoog de vergoeding uitvalt, hangt af van opgewekte hoeveelheid, weer, beschikbaarheid van de installatie, aandeel eigen verbruik en netaansluiting. Betaald wordt de geleverde hoeveelheid elektriciteit, niet het louter beschikbaar stellen van een installatie.

Afbakening ten opzichte van consumentenprijs, marktpremie en PPA

Het feed-intarief is niet de elektriciteitsprijs die verbruikers betalen. De huishoudelijke stroomprijs omvat naast de inkoopkosten ook netwerktarieven, belastingen, heffingen en verkoopkosten. Het feed-intarief is daarentegen een vergoeding aan de producentenzijde. Het laat noch zien wat afnemers in totaal betalen, noch geeft het automatisch de actuele waarde van de stroom op de elektriciteitsmarkt weer.

In het dagelijks gebruik worden feed-intarief en Einspeisevergütung vaak als synoniemen gebruikt. Preciezer duidt het feed-intarief het steunprincipe van een vaste prijs per kilowattuur aan. Daarvan te onderscheiden zijn de marktpremie, aanbestedingsmodellen en private leveringscontracten zoals Power Purchase Agreements. Bij de marktpremie verkoopt de exploitant de stroom zelf of via een dienstverlener op de markt en ontvangt hij daarbovenop een premie. Die compenseert het verschil tussen een vastgelegde waarde en de marktwaarde geheel of gedeeltelijk. Bij het klassieke feed-intarief staat daarentegen de vaste betaling centraal. In Duitsland is die echter niet meer volledig onafhankelijk van beursprijzen (zie hieronder).

Waarom vaste tarieven investeringen mogelijk maken

Het praktische doel van een feed-intarief is de verdeling van risico's: het neemt een groot deel van het prijsrisico van investeerders weg. Wie een zonne-installatie, een windturbine of een biogasinstallatie financiert, moet de opbrengsten over vele jaren kunnen inschatten. Een vast tarief maakt die berekening eenvoudiger. Banken kunnen kredieten tegen betere voorwaarden verstrekken, projectontwikkelaars kunnen plannen en particuliere huishoudens kunnen een investering met een overzichtelijk risico beoordelen.

Voor de vroege uitbouw van hernieuwbare energie was dit belangrijk. Veel technologieën waren aanvankelijk duurder dan conventionele centrales en beschikten niet over een ingespeelde financiering. Feed-intarieven zorgden voor een plannbare afzet. Ze vervingen de technische leercurve niet, maar maakten seriefabricage, markttoetreding en daarmee kostenverlagingen financierbaar. Zo ontstond een markt voor componenten, planning, installatie, exploitatie en onderhoud.

Beslissend is niet alleen de hoogte van de betaling, maar ook hoe betrouwbaar de regeling is. Een lagere, maar op lange termijn geloofwaardige vergoeding kan investeringen sterker bevorderen dan een hogere waarvan het voortbestaan politiek onzeker is. Hoe een tarief daadwerkelijk werkt, hangt daarom ook af van looptijd, degressie, afnameplicht, meetconcept, verplichtingen rond vermarkting en de taken van de netbeheerders.

Vormgeving in Duitsland (EEG 2023, stand november 2026)

Volgens § 21 EEG 2023 bestaat de Einspeisevergütung nog slechts in bepaalde gevallen. Regulier geldt zij voor installaties tot 100 kilowatt geïnstalleerd vermogen waarvan de toe te passen waarde (anzulegender Wert) wettelijk is bepaald, en voor installaties waarvan de steunperiode is afgelopen. Grotere installaties kunnen er slechts tijdelijk gebruik van maken als terugvalvergoeding (Ausfallvergütung): hoogstens drie maanden aaneengesloten en hoogstens zes maanden per kalenderjaar, en ook dan alleen in verlaagde hoogte. Daarnaast bestaat voor installaties onder 200 kilowatt de „onbezoldigde afname”, waarbij de aanspraak tot nul wordt verlaagd. Het normale geval voor grotere nieuwe installaties is de directe vermarkting met marktpremie.

Wie van de Einspeisevergütung gebruikmaakt, moet de netbeheerder alle stroom laten die niet in de onmiddellijke ruimtelijke nabijheid wordt verbruikt en niet via een net wordt geleid. Bovendien mag de installatie niet deelnemen aan de regelenergiemarkt. De stroom die ter plaatse zelf wordt verbruikt, vergoedt de EEG niet via de Einspeisevergütung. Een eigen uitzondering vormt de huurdersstroomtoeslag (Mieterstromzuschlag) voor stroom die binnen een gebouw of wijk zonder gebruik van het net aan eindverbruikers wordt geleverd.

Ook beursprijzen werken inmiddels door op het feed-intarief. Sinds de wijziging door de zogeheten Solarspitzengesetz met ingang van 25 februari 2025 daalt volgens § 51 EEG de toe te passen waarde voor perioden met een negatieve spotmarktprijs tot nul. Dat geldt voor de installaties die onder deze versie vallen, met uitzonderingen, bijvoorbeeld voor zeer kleine installaties. Voor oudere installaties gelden, afhankelijk van het jaar van ingebruikname, eerdere regels die meerdere opeenvolgende uren met negatieve stroomprijzen vereisten. Een compensatiemechanisme verlengt de steunperiode met de getroffen perioden. De stelling dat een feed-intarief in beginsel onafhankelijk is van beursprijzen, klopt voor nieuwe Duitse installaties daarom niet meer.

Volgens het geldende recht wordt de vergoeding betaald voor 20 kalenderjaren plus het jaar van ingebruikname. Op 29 juli 2026 heeft het federale kabinet een ontwerp voor een EEG-wijziging aangenomen. Dat voorziet erin de vaste invoedingsvergoeding voor nieuwe installaties vanaf 2027 grotendeels te vervangen door een tijdelijke overgangsbetaling en directe vermarkting. Bestaande installaties moeten hun steunkader behouden. Volgens de beschikbare berichten is de wijziging begin november 2026 nog niet aangenomen, zodat de details nog kunnen veranderen.

Afbakening ten opzichte van steun in het algemeen en eigen verbruik

Het feed-intarief geeft niet de productiekosten weer. Het is een politiek of regulatoir vastgelegde grootheid. In vroege steunregimes lag het bewust boven de marktprijs, opdat er überhaupt geïnvesteerd werd. Sinds de kosten van hernieuwbare technologieën sterk zijn gedaald, vallen tarieven aanzienlijk lager uit of worden ze door aanbestedingen vervangen. Anders dan een forfaitaire subsidie is het tarief gekoppeld aan gemeten, op het net geleverde hoeveelheden stroom.

Daardoor is de rekensom voor kleine zonne-installaties verschoven. Vroeger loonde volledige invoeding tegen een hoog tarief vaak. Bij lage tarieven en hoge afnameprijzen telt tegenwoordig het eigen verbruik zwaarder: elke zelf gebruikte kilowattuur vervangt dure netstroom. Een thuisbatterij, een warmtepomp of een elektrische auto kan het aandeel zelf gebruikte zonnestroom verhogen. Het feed-intarief is dan nog slechts één bouwsteen van de rentabiliteitsberekening.

Systeemwerking: prikkel voor hoeveelheid, nauwelijks voor tijdstip

Een vast tarief beloont vooral de hoeveelheid. Wordt elke kilowattuur gelijk betaald, dan spelen de kortetermijnmarktwaarde, netcongestie of de actuele residuele belasting voor de exploitant nauwelijks een rol, zolang het recht niets anders bepaalt. Bij regelbare installaties kan zo'n tarief zonder tijdsstaffeling tot verkeerde prikkels leiden. Zonne- en windenergie produceren hoe dan ook afhankelijk van het weer. Hoe hoger hun aandeel in de energiemix, hoe meer het echter aankomt op het tijdstip van invoeding: zonnestroom op een zonnige middag is op de markt minder waard dan stroom op een windarme avond met hoge vraag.

Feed-intarieven zijn daarom niet fundamenteel verkeerd: ze lokken investeringen uit en stabiliseren opbrengsten. In een elektriciteitssysteem met hoge aandelen hernieuwbare energie worden echter andere instrumenten belangrijker. Daartoe behoren directe vermarkting, variabele prijzen, opslag, regelbare belastingen, netuitbreiding, congestiebeheer en regels voor afregeling. Een feed-intarief alleen creëert geen flexibiliteit. De Duitse nulvergoeding bij negatieve prijzen is een voorbeeld van hoe prijssignalen achteraf in het tariefmodel worden ingebouwd.

Kosten, verantwoordelijkheden en verdeling

Feed-intarieven veroorzaken geldstromen die georganiseerd moeten worden: iemand moet hoeveelheden meten, vergoedingen uitbetalen, de stroom in de balans toewijzen en de kosten verdelen. Netbeheerders stellen het tarief doorgaans niet zelf vast. Zij voeren wettelijke voorschriften uit, sluiten installaties aan, meten en rekenen af. In Duitsland voeren de transmissiesysteembeheerders hiervoor de EEG-rekening. Tot 30 juni 2022 werd het verschil tussen uitgaven en inkomsten via de EEG-heffing (EEG-Umlage) op het stroomverbruik omgeslagen. Sinds 1 juli 2022 bedraagt de heffing nul; eind 2022 werd zij afgeschaft. Sindsdien wordt de EEG-rekening uit de federale begroting aangezuiverd.

De kosten verdwijnen daardoor niet, ze worden alleen anders verdeeld: vroeger via de stroomrekening, nu via het belasting- en begrotingssysteem. Om een feed-intarief te beoordelen, volstaat het tariefbedrag alleen daarom niet. Het komt ook aan op steunvolume, looptijd, installatiebestand, marktprijzen, vermeden brandstofkosten, netkosten en het effect op investeringen. Conflicten rond netaansluiting of afregeling ontstaan meestal niet uit het tarief zelf. Ze vloeien voort uit het samenspel van steunrecht, netcapaciteit en eisen aan de veilige exploitatie.

Verhouding tot aanbestedingen en directe vermarkting

Veel landen hebben vaste feed-intarieven gedeeltelijk vervangen door aanbestedingen. Daarbij dingen projecten mee naar steunaanspraken en krijgen installaties met lage biedingen de toewijzing, mits zij aan de overige voorwaarden voldoen. Zo moet de steun dichter bij de werkelijke kosten komen. Daar staat tegenover dat bieders meer risico's dragen, bijvoorbeeld bij de calculatie, bij vergunningen en termijnen. Grote professionele spelers kunnen daar beter mee omgaan dan kleine exploitanten.

Bij directe vermarkting verkopen exploitanten of door hen aangewezen vermarkters de stroom zelf op de markt. Zij dragen dan meer verantwoordelijkheid voor prognoses, afnameschema's en onbalansenergie, en prijssignalen bereiken de producenten beter. De opbrengsten blijven vaak toch afgedekt, bijvoorbeeld via de glijdende marktpremie. De oorspronkelijke taak van het feed-intarief, opbrengsten plannbaar maken zonder de installatie volledig aan het kortetermijnprijsrisico bloot te stellen, blijft zo in andere steunvormen bestaan. Voor een systeem met veel fluctuerende invoeding volstaat een louter volumegerichte prikkel echter niet. De vergoeding moet dan samen met marktintegratie, netbeheer en flexibiliteit worden vormgegeven.

Bronnen

§ 21 EEG 2023 – Einspeisevergütung und Mieterstromzuschlag — Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de); unbekannt (konsolidierte Fassung, abgerufen 11.11.2026). § 21 Abs. 1 Nr. 1–4, Abs. 2, Abs. 3
EEG 2023 § 51 Verringerung des Zahlungsanspruchs bei negativen Preisen — NWB Datenbank (Gesetzestext); Fassung des Gesetzes vom 21.02.2025, in Kraft ab 25.02.2025. § 51 Abs. 1
Glossar: EEG-Umlage — Bundesministerium der Finanzen; unbekannt. Glossareintrag EEG-Umlage
Überschuss aus dem Fördersystem des EEG im Jahr 2023 — Bundesnetzagentur; 14.10.2022. Pressemitteilung, Abschnitt Finanzierungsbedarf
PV-Anlage 2026 kaufen oder warten? Alles zur geplanten Abschaffung der Einspeisevergütung — solaranlage-ratgeber.de (Sekundärquelle); unbekannt (Stand Oktober 2026). Abschnitte zum EEG-2027-Entwurf und zum Bestandsschutz

Gerelateerde begrippen

Edited by eCMS on 11.11.2026 19:42