f97.beDE WERKPLAATS VAN ERIK SCHMIDT
← Alle begrippen

Woordenlijst · Energiesector & energietransitie

Gemeenschappelijke gebouwvoorziening (GGV)

collectieve gebouwvoorziening huurdersstroom fotovoltaïsche energie Eigen verbruik prosument meergezinswoning elektriciteitsvoorziening

Gemeenschappelijke gebouwvoorziening (GGV) is in Duitsland een eigen model volgens § 42b Energiewirtschaftsgesetz (EnWG). Meerdere eindafnemers in een gebouw gebruiken daarbij stroom uit een gemeenschappelijke zonne-installatie. De wet noemt deze installatie een gebouwstroominstallatie. Volgens de definitie in § 3 EnWG is dat een productie-installatie in, aan of op het gebouw of een bijbehorende bijgebouwinstallatie, die stroom opwekt uit zonnestraling. Het model is dus beperkt tot zonnestroom, in de praktijk tot fotovoltaïsche zonne-energie op het dak, aan de gevel, op een garage of een carport. Andere opwekkers, zoals blokverwarmingscentrales, vallen er niet onder. De regeling werd in 2024 ingevoerd met het Solarpaket I. Ze richt zich op meergezinswoningen, verenigingen van mede-eigenaars, bedrijfsgebouwen en gebouwen met gemengd gebruik.

Wettelijke voorwaarden

Volgens § 42b lid 1 EnWG kan een eindafnemer stroom uit een gebouwstroominstallatie gebruiken in het kader van de GGV, als aan vier voorwaarden gezamenlijk is voldaan:

  • De stroom wordt gebruikt zonder doorvoer via een net, en wel in hetzelfde gebouw of een bijgebouwinstallatie van het gebouw waaraan de installatie is aangebracht.

  • De stroom komt rechtstreeks uit de installatie of uit een opslagsysteem dat eveneens bij dit gebouw of een bijbehorende bijgebouwinstallatie is geïnstalleerd.

  • De afgenomen stroomhoeveelheden van de eindafnemer worden per kwartier gemeten.

  • De eindafnemer heeft met de exploitant van de installatie een gebouwstroomgebruikscontract gesloten. Pas dan geldt hij in de zin van de wet als deelnemende eindafnemer.

In het gebouwstroomgebruikscontract staan drie zaken: het gebruiksrecht op de zonnestroom inclusief verdeelsleutel, of en in welke hoogte een vergoeding in cent per kilowattuur wordt betaald, en regels voor exploitatie, instandhouding en onderhoud van de installatie. Als een gemeenschap van woningeigenaars de installatie exploiteert, kan een besluit krachtens de Wohnungseigentumsgesetz het contract vervangen. De overige voorschriften gelden dan overeenkomstig.

Verdeling per 15 minuten

De kern van het model is de rekenkundige verdeling. De zonnestroom wordt niet over het jaar verzameld, maar per interval van 15 minuten verdeeld. Telkens wordt de kleinste van twee hoeveelheden verdeeld: de zonnestroom die in dat kwartier is opgewekt, of het totale verbruik van alle deelnemers in die tijd. De verdeling volgt de overeengekomen verdeelsleutel. Is er niets eenduidigs overeengekomen, dan krijgen alle deelnemers gelijke aandelen. Niemand kan in een kwartier meer zonnestroom toegerekend krijgen dan hij in die tijd zelf heeft verbruikt. De exploitant meldt de verdeelsleutel aan de instantie die in het kader van de elektronische marktcommunicatie bevoegd is.

Een voorbeeld: de installatie wekt tussen 12:00 en 12:15 uur 4 kWh op. Twee deelnemende woningen hebben een sleutel van elk 50 procent. Woning A verbruikt in die tijd 3 kWh, woning B slechts 0,5 kWh. Rekenkundig komt aan elke woning 2 kWh toe. Aan B wordt echter hoogstens 0,5 kWh toegerekend, A krijgt 2 kWh en betrekt 1 kWh via het eigen stroomleveringscontract. De rest gaat als teruglevering het net in. Of ongebruikte aandelen aan andere deelnemers worden herverdeeld, hangt af van de gekozen sleutel. Een dynamische sleutel richt zich naar het werkelijke verbruik, een statische gebruikt vaste quota. Fysiek valt niet te volgen welke kilowattuur in welke woning terechtkomt. De toewijzing volgt uitsluitend uit meetwaarden en afrekeningsregels.

Omdat per kwartier gemeten moet worden, zijn in de praktijk meestal intelligente meetsystemen nodig bij alle betrokken aansluitpunten. Net- en meetpuntbeheerders hebben deze meetconcepten volgens berichten uit de sector niet overal snel uitgevoerd. De uitvoering hangt daarom sterk af van de plaatselijke meetpuntbeheerder.

Geen volledige leverancier: afbakening ten opzichte van huurdersstroom

Het belangrijkste verschil met huurdersstroom (Mieterstrom) volgens § 42a EnWG: bij huurdersstroom levert de aanbieder in de regel de volledige voorziening, inclusief reststroom uit het net. Bij de GGV hoeft de exploitant de omvattende voorziening van de deelnemers uitdrukkelijk niet te garanderen. Hij moet hen bij het begin van het contract er wel op wijzen dat de installatie hun behoefte niet volledig en niet te allen tijde kan dekken. Voor de overige afname hebben zij daarom een eigen stroomleveringscontract nodig. Dit contract met een stroomleverancier naar keuze mag in het gebouwstroomgebruikscontract niet worden beperkt. Valt de installatie om andere redenen dan weer of tijdstip van de dag langere tijd uit, dan moet de exploitant tijdig informeren, evenals wanneer zij weer in bedrijf komt.

Daarom vervallen veel leveranciersverplichtingen. De §§ 40 en 41 lid 1 tot en met 4, 6 en 7 alsmede § 42 lid 1 EnWG gelden niet, waaronder de voorschriften over factuurinhoud, contractvormgeving en stroometikettering. De afrekeningsvoorschriften van §§ 40a en 40b gelden overeenkomstig. Een maandelijkse, driemaandelijkse of halfjaarlijkse afrekening hoeft echter niet te worden aangeboden. Uit het huurdersstroomrecht gelden § 42a leden 2 en 3 overeenkomstig, met uitzondering van afzonderlijke zinnen. Het prijsplafond voor huurdersstroom uit § 42a lid 4 wordt niet in verwijzing genomen. Volgens de wettekst bestaat er voor de GGV dus geen wettelijke prijsgrens. Bovendien sluit § 42b uitdrukkelijk § 21 lid 3 EEG uit. Daardoor is er voor de GGV geen huurdersstroomtoeslag.

Ook van klassiek eigen verbruik verschilt de GGV. Bij eigen verbruik gebruikt de exploitant de stroom zelf. Bij de GGV vallen exploitant en gebruiker uiteen: verhuurder, eigenarengemeenschap of dienstverlener exploiteert de installatie, de deelnemers gebruiken de stroom. Van energy sharing via het openbare net onderscheidt de GGV zich doordat zij uitdrukkelijk zonder netdoorvoer werkt. Zodra stroom door het openbare net vloeit, gelden andere regels (zie Energy Sharing).

Technische uitvoering en grenzen

Technisch bevinden de zonne-installatie, een eventuele opslag en de deelnemende verbruikspunten zich achter een gemeenschappelijk netaansluitpunt. Wie niet deelneemt, blijft in het gebouw gewoon netklant. Deelname is vrijwillig en vereist een contract. Overschotten gaan het net in en worden volgens de telkens geldende regels vergoed of verhandeld.

Autarkie betekent de GGV niet. 's Nachts, in de winter en bij hoge gelijktijdige vraag komt stroom uit het net. In de zomer ontstaan rond het middaguur vaak overschotten. Een batterijopslag in het gebouw kan het lokaal gebruikte aandeel verhogen, omdat hij energie enkele uren verschuift. Langere donkere periodes of seizoensverschillen compenseert hij niet. De zelfvoorzieningsgraad van een gebouw is daarom een andere kengetal dan het geïnstalleerde vermogen van de installatie. Hoeveel zonnestroom daadwerkelijk in huis wordt gebruikt, hangt ook af van de vraag of verbruik in de tijd verschoven kan worden. Dat geldt bijvoorbeeld voor warmwaterbereiding, warmtepompen of laadpunten, als ze stuurbaar zijn en er prikkels voor flexibiliteit bestaan.

Economisch loont het model, omdat in het gebouw gebruikte zonnestroom duurdere netstroom vervangt. Gratis is het systeem desondanks niet: installatie, meettechniek, afrekening en onderhoud kosten geld. Netaansluiting en reststroomvoorziening blijven nodig. Voor bewoners is het model alleen aantrekkelijk als de prijs per kilowattuur onder hun normale stroomafname ligt en de voorwaarden begrijpelijk zijn. Deelname betekent hier in de eerste plaats gebruiksrecht en prijsvoordeel, niet automatisch eigendom of zeggenschap.

Rechtsonzekerheid na het arrest over klantinstallaties

In november 2024 oordeelde het Hof van Justitie van de Europese Unie dat de Duitse definitie van de klantinstallatie (Kundenanlage) niet verenigbaar is met het EU-recht. Het Bundesgerichtshof heeft daarop bij beschikking van 13 mei 2025 (EnVR 83/20) het begrip eng uitgelegd. De EnWG-wijziging van eind 2025 bracht een tijdelijke overgangsregeling voor bestaande klantinstallaties. Hoe dit de GGV beïnvloedt, wordt verschillend beoordeeld. Sommige vakbijdragen zien ook de GGV als getroffen. Andere stellen dat het kader voor de GGV ongewijzigd blijft. Men is het grotendeels eens dat vooral concepten over meerdere gebouwen of percelen getroffen zijn. Voor nieuwe projecten moet de juridische kwalificatie van het leidingnet in het gebouw daarom per geval worden onderzocht (stand november 2026).

Duiding

De GGV moet zonnestroom op gebouwen met meerdere partijen bruikbaar maken, zonder dat de exploitant volledige leverancier hoeft te worden. Zo kunnen ook huurders en woningeigenaars zonder eigen dak prosumenten worden. Juist begrepen is het een model dat zonnestroom rekenkundig toewijst: ruimtelijk beperkt tot één gebouw, afhankelijk van de gelijktijdigheid van opwekking en verbruik per 15 minuten en nog altijd ingebed in net, meetwezen en reststroomlevering. Het openbare net vervangt zij niet.

Bronnen

Gerelateerde begrippen

Edited by eCMS on 12.11.2026 05:05

© 2026 Erik Schmidt. All rights reserved. Quotations with a link to the source are welcome.