f97.beDE WERKPLAATS VAN ERIK SCHMIDT
← Alle begrippen

Woordenlijst · Energiesector & energietransitie

24/7 Carbon-Free Energy

24/7 koolstofvrije energie CFE elektriciteitsaankoop Groene stroom elektriciteitssysteem Emissies

24/7 Carbon-Free Energy, kortweg 24/7 CFE, is een benadering van stroominkoop met als doel dat elke verbruikte kilowattuur in hetzelfde uur en binnen het relevante elektriciteitsnet wordt gedekt door CO₂-vrije stroombronnen. In tegenstelling tot een jaarbalans volstaat het niet om in totaal evenveel CO₂-vrije stroom in te kopen als er wordt verbruikt. Doorslaggevend is ook wanneer en waar de toegewezen opwekking plaatsvindt. Het internationale 24/7 CFE Compact koppelt deze benadering bovendien aan extra opwekking en aan een zo groot mogelijk effect op de decarbonisatie van het elektriciteitssysteem.

24/7 CFE beschrijft in de eerste plaats een doel en een inkoopbenadering, niet automatisch een reeds bereikte toestand. Wie bijvoorbeeld een uurlijkse dekking van 80 procent rapporteert, volgt een dergelijke benadering, maar bereikt nog geen volledige 24/7-dekking. Ook een overeenkomstige zelfverbintenis is niet gelijk te stellen met een gecontroleerd bewijs.

Jaarvolume en uurlijkse dekking zijn niet hetzelfde

Een vereenvoudigd rekenvoorbeeld toont het verschil: een bedrijf heeft gedurende 24 uur constant 1 megawatt vermogen nodig en verbruikt dus 24 megawattuur. De toegewezen zonne-installatie levert gedurende twaalf uur telkens 2 megawatt en gedurende de overige twaalf uur niets. Opwekking en verbruik zijn over de dag heen qua hoeveelheid gelijk. Zonder opslag of aanvullende opwekking is echter slechts 12 van de 24 megawattuur gelijktijdig gedekt. De overige 12 megawattuur zonne-opwekking zijn overschotten; ze dichten de nachtelijke tekorten niet.

Daarbij mogen de eenheden niet door elkaar worden gehaald: megawatt beschrijft vermogen, megawattuur beschrijft energie. Een gemiddeld vermogen van 1 megawatt gedurende één uur komt overeen met 1 megawattuur. Voor de inkoop telt daarom niet alleen het jaarverbruik, maar het belastingsprofiel: de verdeling van de stroomvraag in de tijd. Een gelijkmatig belast datacenter heeft andere dekkingstekorten dan een fabriek die overwegend overdag werkt.

Deze tijdsgebonden afstemming wordt temporal matching genoemd. Bij een eenvoudige evaluatie wordt per uur hoogstens de daadwerkelijk verbruikte hoeveelheid als gedekt aangerekend. Een overdekking op de middag mag een onderdekking in de avond niet rekenkundig opheffen. Worden de gedekte megawatturen vervolgens door het totale verbruik gedeeld, dan ontstaat een naar verbruik gewogen dekkingsaandeel. Dat is niet hetzelfde als het aandeel volledig gedekte uren: een uur met groot verbruik weegt energetisch zwaarder dan een uur met geringe belasting.

Tijd, plaats en systeemgrens

Een betrouwbare 24/7-balans moet opwekking en verbruik op ruimtelijk plausibele wijze met elkaar verbinden. De principes van het Compact voorzien in inkoop in het lokale of regionale elektriciteitsnet van het verbruik. Een wereldwijd uniforme ruimtelijke afbakening volgt daaruit echter niet. Daarom moet de gekozen net- of marktregio worden bekendgemaakt.

Een gemeenschappelijke biedzone is daarbij geen garantie dat er binnen die zone nooit netcongestie optreedt. Evenmin maakt de loutere erkenning van een certificaat een ver verwijderde opwekinstallatie tot een fysiek beschikbare bevoorradingsbron voor elke locatie. Doorslaggevend is welke ruimtelijke uitspraak de gebruikte methode daadwerkelijk draagt.

24/7 CFE is bovendien geen autarkie. Een onderneming kan haar verbruik per uur boekhoudkundig toewijzen en toch volledig afhankelijk zijn van de netaansluiting, de bovenregionale balancering en de algemene voorziening. Omgekeerd bereikt een eigen zonne-installatie achter de meter niet automatisch een volledige uurlijkse dekking. De benadering volgt geen afzonderlijke elektronen, maar wijst meetbare energiehoeveelheden en hun eigenschappen toe.

Welke stroombronnen gelden als carbon-free?

Carbon-free is niet gelijk aan hernieuwbaar. Technologieneutrale inkoopmodellen kunnen naast wind- en zonne-energie bijvoorbeeld ook waterkracht, geothermie en kernenergie meenemen. Welke installaties worden erkend, hangt af van de betreffende methode. De term mag niet worden opgevat als een garantie dat productie, bouw, brandstofvoorziening en ontmanteling geen enkele broeikasgasemissie veroorzaken.

Biomassa is vanwege de CO₂-uitstoot bij verbranding niet zonder meer emissievrij. Ook fossiele centrales met CO₂-afvang zijn niet automatisch CO₂-vrij: afvang is niet noodzakelijk volledig en upstream-emissies moeten worden getoetst. Hun mogelijke opname in ruimere modellen voor schone of emissiearme opwekking vervangt geen transparante vastlegging van de emissiegrenzen. Een robuuste uitspraak vermeldt daarom de toegelaten technologieën, de meegenomen broeikasgassen en de beschouwde processtappen.

Bewijzen, leveringscontracten en opslag

Garanties van oorsprong documenteren energie-eigenschappen; ze zijn geen bewijs van een directe fysieke levering. In het EU-kader van artikel 19 van de richtlijn hernieuwbare energie bedraagt hun standaardgrootte 1 megawattuur, waarbij onder bepaalde voorwaarden kleinere eenheden mogelijk zijn. Deze hoeveelheidseenheid zegt nog niets over de tijdsresolutie. Garanties van oorsprong zonder meer als zuivere jaarbewijzen aanduiden, zou daarom onjuist zijn. Voor hernieuwbare stroom voorziet de richtlijn in gegevens over de productieperiode overeenkomstig het verrekeningsinterval van de balansverantwoordelijke. Daaruit volgt echter geen algemene verplichting voor alle stroomafnemers tot volledige 24/7-inkoop.

Granular certificates dienen voor een fijnere tijdsgebonden documentatie. De geraadpleegde EnergyTag Scheme Standard, versie 2, beschrijft certificaten voor opwekintervallen van ten hoogste één uur en regels tegen dubbeltelling. Een tijdstempel alleen volstaat echter niet: dezelfde opgewekte hoeveelheid mag niet aan meerdere verbruikers worden toegewezen als hun eigen CO₂-vrije afname.

Een power purchase agreement kan opwekking langdurig contractueel veiligstellen. Een afzonderlijk zonne- of windcontract garandeert echter geen volledige uurlijkse dekking. Te onderzoeken zijn het overeengekomen leveringsprofiel, de omgang met tekorten en overschotten en de overdracht van de benodigde energie-attributen. De contracttitel alleen beantwoordt deze vragen niet.

Opslag verschuift energie tussen uren; ze wekt zelf geen extra CO₂-vrije energie op. De balans ervan moet de herkomst van de lading, de ontlading en de verliezen met elkaar verbinden en dubbel gebruik van de attributen voorkomen. EnergyTag beschrijft hiervoor een doorgifte van opwekeigenschappen via de opslag, rekening houdend met de verliezen.

Stel dat een opslagsysteem 10 megawattuur aantoonbaar CO₂-vrije stroom opneemt en later bij een veronderstelde totale efficiëntie van 90 procent 9 megawattuur afgeeft. Voor het latere verbruik zijn dan 9, niet 10 megawattuur beschikbaar. Ook de laadenergie mag niet tegelijk worden opgeëist als directe dekking van een ander verbruik. In het dagvoorbeeld zouden voor 12 megawattuur nachtelijke voorziening bij deze efficiëntie circa 13,33 megawattuur moeten worden geladen; het overschot van 12 megawattuur zou daar dus niet volstaan.

Investeringssignalen en kosten

Uurlijkse inkoop stuurt de vraag naar bevoorradingstekorten en daarmee naar aanvullende opwekprofielen, opslag en flexibiliteit. Een IEA-modellering voor India en Indonesië toont bredere technologieportfolio's dan bij louter jaarlijkse dekking. Volledige uurlijkse dekking was daar tegelijk duurder; de resultaten zijn geen algemeen geldende prijsopslagen voor andere landen of bedrijven.

In de praktijk kan aan beide zijden worden ingegrepen: een bedrijf kan extra passende opwekking inkopen of verschuifbare werkzaamheden naar uren met beschikbare CO₂-vrije opwekking verplaatsen. Niet elk proces is echter in de tijd verschuifbaar. Een opdracht met vaste opleveringstermijn, een continue smeltoven of een tijdkritische rekentaak stelt andere grenzen dan een vrij planbaar laadproces. Een geloofwaardig inkoopconcept moet met deze operationele grenzen rekening houden in plaats van willekeurige lastverschuiving te veronderstellen.

Emissieboekhouding en daadwerkelijk klimaateffect

24/7 CFE en Scope 2 market-based zijn niet gelijk te stellen. Het GHG Protocol herziet zijn regels voor de boekhouding van elektriciteit. Volgens de gepubliceerde stand van zaken van 16 oktober 2026 waren strengere eisen inzake tijd en ruimte, alsmede een overgang tussen verschillende marktgebaseerde methoden, nog in ontwikkeling. Deze voorstellen mogen per 11 november 2026 niet worden voorgesteld als een reeds definitief vastgestelde algemene uurverplichting.

Een verbeterde toewijzing is bovendien nog geen volledig bewijs van effect. Daarvoor moet afzonderlijk worden onderzocht of er extra opwekking ontstaat, welke fossiele opwekking wordt verdrongen en hoe de inkoop doorwerkt in het overige systeem. De optimalisatie van het profiel van één onderneming is niet automatisch de goedkoopste oplossing voor het hele elektriciteitssysteem.

Wie een 24/7-CFE-uitspraak beoordeelt, moet daarom minstens vragen naar de periode, de meegenomen locaties, de ruimtelijke grens, de toegelaten technologieën, het bewijssysteem en de daadwerkelijke dekkingsgraad. Ook de behandeling van opslag, restvolumes en datalacunes is belangrijk. Pas deze gegevens maken van het modewoord een controleerbare inkoopuitspraak. Een jaarlijkse dekking van 100 procent, een hoog uurlijks dekkingsaandeel en een volledige dekking in elk uur zijn verschillende resultaten.

Bronnen

Gerelateerde begrippen

Edited by eCMS on 11.11.2026 13:58

© 2026 Erik Schmidt. All rights reserved. Quotations with a link to the source are welcome.