f97.beDE WERKPLAATS VAN ERIK SCHMIDT
← Alle begrippen

Woordenlijst · Energiesector & energietransitie

Vernietiging van herkomstgaranties

Annulering van herkomstgarantie Herkomstgaranties Groene stroom certificaat elektriciteitsetikettering Klimaatbalans

Vernietiging van herkomstgaranties verwijst naar de registerhandeling waarbij een herkomstgarantie definitief aan een bepaalde stroomlevering wordt toegewezen. De garantie verlaat daarmee de verhandelbare voorraad. De daarin vastgelegde eigenschap, bijvoorbeeld stroom uit windenergie, waterkracht of fotovoltaïsche zonne-energie, kan daarna noch worden doorverkocht noch een tweede keer worden gebruikt. Een vergelijking helpt: de vernietiging lijkt op het afstempelen van een vervoerbewijs. Daarvoor is het overdraagbaar, daarna is het gebruikt en gekoppeld aan precies één rit.

Volgens het EU-recht staat een herkomstgarantie standaard voor één megawattuur. Voor elke geproduceerde energie-eenheid mag hoogstens één garantie worden uitgegeven. Volgens de definitie in de richtlijn hernieuwbare energie dient zij uitsluitend om aan eindafnemers een aandeel of hoeveelheid hernieuwbare energie aan te tonen. Ze beschrijft dus niet welke weg de stroom fysiek door het net aflegt. Ze legt een boekhoudkundige eigenschap van de productie vast. Deze scheiding is nodig, omdat veel installaties tegelijk op het net invoeden en veel verbruikers tegelijk stroom afnemen. Uit welke centrale de stroom aan een bepaald stopcontact afkomstig is, valt fysiek niet vast te stellen.

Rechtskader in de EU en in Duitsland

Richtlijn (EU) 2018/2001 bepaalt voor elektriciteit het tijdskader. Herkomstgaranties gelden voor transacties gedurende twaalf maanden vanaf de productie van de betreffende energie-eenheid. Niet-vernietigde garanties verliezen uiterlijk 18 maanden na de productie hun geldigheid. Voor etiketteringsdoeleinden moeten energiebedrijven garanties uiterlijk zes maanden na het einde van de geldigheid vernietigen. Uitgifte, overdracht en vernietiging verlopen elektronisch.

In Duitsland verloopt de vernietiging via het herkomstgarantieregister van het Umweltbundesamt. Doorslaggevend is vooral § 30 van de Herkunfts- und Regionalnachweis-Durchführungsverordnung (HkRNDV). Daarna mogen herkomstgaranties alleen door een stroomleverancier en alleen voor de stroometikettering worden gebruikt. De leverancier verklaart aan het register dat hij de garantie inzet voor stroom die hij binnen het toepassingsgebied van de EEG aan eindafnemers heeft geleverd. Hij mag de garantie pas gebruiken nadat hij de vernietiging heeft aangevraagd en het registerbeheer de aanvraag heeft ingewilligd. De geleverde hoeveelheid stroom wordt voor de vernietiging naar boven afgerond op hele megawattuur.

Hieruit volgt een correctie op een wijdverbreide veronderstelling: een industriële of zakelijke klant vernietigt in Duitsland zelf geen herkomstgaranties in het register. Dat doet zijn leverancier, en alleen voor de eigen stroomlevering. In de vernietigingsaanvraag kan de leverancier een bepaald stroomproduct of de naam van de klant vermelden. Bij natuurlijke personen heeft hij daarvoor hun toestemming nodig. Wordt stroom ingezet voor de productie van groene waterstof conform § 26 van het Energiefinanzierungsgesetz, dan moet de leverancier bij de vernietiging bovendien de elektrolyse-installatie nauwkeurig vermelden.

Ook de tijdelijke toewijzing is geregeld. Een herkomstgarantie mag alleen stroomhoeveelheden etiketteren die de leverancier aan eindafnemers heeft geleverd in het kalenderjaar waarin ook de productieperiode van de garantie valt. Een garantie uit de productie van 2024 kan hij dus niet gebruiken voor leveringen in 2025. Sinds 2026 moet elke leverancier uiterlijk op 1 juli gegevens over het voorgaande jaar melden aan het registerbeheer. Daartoe behoren de totale geleverde hoeveelheid stroom en de hoeveelheid en het aandeel van niet volgens de EEG gesubsidieerde hernieuwbare stroom met herkomstgarantie. Het register kan de vernietigingen zo met de leveringen vergelijken. Het wijst een aanvraag af als de leverancier al bij de aankoop wist dat de onderliggende hernieuwbare stroom niet is geproduceerd.

Een Duitse bijzonderheid is het verbod op dubbele commercialisering in § 80 van het Erneuerbare-Energien-Gesetz. Wie voor zijn stroom een betaling volgens de EEG ontvangt, bijvoorbeeld een marktpremie, mag daarvoor geen herkomstgaranties doorgeven. Omgekeerd vervalt de EEG-betaling wanneer garanties worden doorgegeven. Herkomstgaranties komen daarom vooral uit installaties zonder EEG-betaling, bijvoorbeeld uit oudere installaties waarvan de steun is afgelopen, uit nieuwe installaties zonder subsidie of uit het buitenland. Voor EEG-gesubsidieerde stroom bestaan in plaats daarvan regionale garanties. Voor die garanties geldt deze blokkade uitdrukkelijk niet.

Afbakening ten opzichte van aankoop, levering en fysieke stroomstroom

Aankoop en vernietiging zijn twee verschillende stappen. Wie in het register een rekening heeft, zoals een handelaar of een leverancier, kan garanties verwerven en doorsturen zonder ze al te gebruiken. Zolang een garantie niet is vernietigd, staat niet vast aan welke levering ze wordt toegerekend. De aankoop verschaft slechts toegang tot het certificaat. Pas de vernietiging vormt een deugdelijke aanspraak.

De vernietiging betekent ook niet dat de verbruikte stroom fysiek uit de genoemde installatie afkomstig is. Een huishouden in Zuid-Duitsland kan boekhoudkundig stroom uit Noorse waterkracht betrekken, zonder dat energie uit die installatie bij hem aankomt. Evenzo moet de vernietiging los van het leveringscontract worden gezien. Bij een Power Purchase Agreement verwijst het contract weliswaar naar een concrete installatie. De hernieuwbare aanspraak is echter pas volledig wanneer de bijbehorende herkomstgaranties zijn overgedragen en voor de levering aan de afnemer zijn vernietigd. In Duitsland neemt de stroomleverancier deze vernietiging op zich.

Bescherming tegen dubbeltelling

De belangrijkste taak van de vernietiging is bescherming tegen dubbeltelling. Als dezelfde megawattuur meermaals als groene stroom zou worden verkocht of in meerdere klimaatbalansen zou worden meegerekend, zou het systeem zijn bewijskracht verliezen. De registerketen maakt elke stap controleerbaar: productie, uitgifte, overdracht, vernietiging voor een bepaalde levering. Een verwant mechanisme is de residualmix. Hernieuwbare eigenschappen die via vernietigde garanties al zijn toegekend, worden uit de restmix gerekend. Wie geen garanties gebruikt, kan deze eigenschappen daarom niet aanvullend claimen.

Betekenis voor klimaatbalansen

Bij de marktgebaseerde scope 2-boekhouding volgens het GHG Protocol gelden herkomstgaranties als contractuele instrumenten. De Scope 2 Guidance vereist onder meer dat een dergelijk instrument als enige de emissie-eigenschap van de betreffende stroomhoeveelheid draagt. Het moet bovendien door of voor het rapporterende bedrijf worden gevolgd en vernietigd en uit dezelfde markt afkomstig zijn als het verbruik. Bij leveranciers wordt in die zin een vernietiging voor de klanten bedoeld. Voor het deel van het verbruik dat niet door dergelijke instrumenten is gedekt, is een residualmixfactor voorzien.

De Scope 2 Guidance wordt momenteel herzien. In een openbaar consultatieontwerp uit 2025 stelde het GHG Protocol onder meer voor om marktgrenzen af te stemmen op de feitelijke leverbaarheid van de stroom en productie en verbruik in de tijd nauwer op elkaar af te stemmen. Een erkend systeem voor het volgen en vernietigen van certificaten blijft daarbij verplicht om dubbeltelling binnen en tussen markten te voorkomen. Welke regels uiteindelijk gelden, moeten gebruikers aan de hand van de telkens geldende versie nagaan.

Wat de vernietiging niet aantoont

Een vernietiging bewijst de exclusieve boekhoudkundige toewijzing. Ze bewijst niet dat door de stroomafname extra installaties zijn gebouwd. Voor deze kwestie van additionaliteit komen andere kenmerken aan bod: leeftijd van de installatie, subsidiestatus, contractduur en de vraag of stroom en garanties samen uit een nieuwe installatie worden betrokken. Een goedkope garantie uit een tientallen jaren oude waterkrachtcentrale leidt formeel tot dezelfde etikettering als een langlopend contract met een nieuw windpark. Voor de uitbouw van hernieuwbare productie hebben beide echter een zeer verschillend effect.

Ook in de tijd is de uitspraak grof. In Duitsland passen garanties en leveringen alleen binnen hetzelfde kalenderjaar bij elkaar, niet uur per uur. Een claim van 100 procent groene stroom zegt daarom weinig over de vraag of het verbruik op een windstille winteravond door hernieuwbare invoeding was gedekt. Deze vraag behandelt de temporal matching, dus de uurlijkse afstemming van productie en verbruik. Ze hangt nauw samen met flexibiliteit en het belastingsprofiel van een verbruiker. Evenmin zegt de vernietiging iets over netcongestie, het beschikbare vermogen of de leveringszekerheid.

Kort samengevat

  • De vernietiging neemt een herkomstgarantie (standaardgrootte 1 MWh) definitief uit de handel en wijst haar toe aan een stroomlevering.

  • EU-kader: twaalf maanden geldigheid voor transacties, verval uiterlijk 18 maanden na de productie.

  • Duitsland: alleen stroomleveranciers vernietigen, alleen voor de eigen stroometikettering en alleen voor leveringen in het kalenderjaar van de productie. Product of klant kunnen in de aanvraag worden vermeld.

  • Voor EEG-gesubsidieerde stroom mogen geen herkomstgaranties worden doorgegeven (verbod op dubbele commercialisering).

  • De vernietiging is noodzakelijk voor geloofwaardige claims over groene stroom en scope 2. Additionaliteit of een gelijktijdige dekking van het verbruik bewijst ze echter niet.

Bronnen

Gerelateerde begrippen

Edited by eCMS on 12.11.2026 05:05

© 2026 Erik Schmidt. All rights reserved. Quotations with a link to the source are welcome.