f97.beDE WERKPLAATS VAN ERIK SCHMIDT
← Alle begrippen

Woordenlijst · Energiesector & energietransitie

Energy Attribute Certificate

energie-attributencertificaat EAC Herkomstgarantie Groene stroom elektriciteitsaankoop certificaat

Een Energy Attribute Certificate, kortweg EAC, is een verhandelbaar elektronisch bewijs uit een register. Het documenteert de kenmerken van een geproduceerde hoeveelheid elektriciteit. In de elektriciteitssector staat een EAC meestal voor één megawattuur. Het beschrijft bijvoorbeeld uit welke installatie deze hoeveelheid afkomstig is, welke energiebron werd gebruikt, in welke periode ze werd geproduceerd en welk register het certificaat heeft uitgegeven. Het certificaat is niet de fysieke stroom zelf. Het bevestigt een kenmerk van de productie, bijvoorbeeld "hernieuwbaar", "uit windenergie" of "uit installatie X". EAC is daarbij een overkoepelende term voor verschillende soorten certificaten.

Soorten certificaten en rechtskader

In de EU is de herkomstgarantie (Duits: Herkunftsnachweis, HKN; Engels: Guarantee of Origin) de wettelijk geregelde vorm van het EAC. De rechtsgrondslag is artikel 19 van de Richtlijn hernieuwbare energie (EU) 2018/2001, laatstelijk onder meer gewijzigd door Richtlijn (EU) 2023/2413 ("RED III"). Daarna geldt een herkomstgarantie standaard voor 1 MWh. Voor elke geproduceerde energie-eenheid mag hoogstens één bewijs worden uitgegeven. Volgens de definitie dient het uitsluitend om tegenover een eindafnemer aan te tonen dat een bepaald aandeel of een bepaalde hoeveelheid energie uit hernieuwbare bronnen afkomstig is. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat herkomstgaranties elektronisch, nauwkeurig, betrouwbaar en fraudebestendig worden uitgegeven, overgedragen en geannuleerd.

Voor de geldigheidsduur gelden vaste termijnen. Voor transacties is een herkomstgarantie twaalf maanden geldig vanaf de productie van de energie-eenheid. Wordt ze niet geannuleerd, dan vervalt ze uiterlijk 18 maanden na de productie. Voor de stroometikettering moeten energiebedrijven bewijzen uiterlijk zes maanden na het einde van hun geldigheid annuleren. Vervallen bewijzen nemen de lidstaten mee bij de berekening van hun residuele mix. Buiten het EU-recht bestaan nog andere systemen: in Noord-Amerika zijn Renewable Energy Certificates (RECs) wijdverbreid, in veel andere landen I-REC of TIGR. Deze instrumenten zijn niet gelijkwaardig. Ze berusten op verschillende rechtsgebieden, registers, uitgifteregels en erkenningsprocedures.

Uitgifte, overdracht, annulering

De levenscyclus van een EAC laat zich vergelijken met een rekening bij internetbankieren. De installatie wordt in het register aangemeld. Voor de gemeten productie wordt een certificaat op de rekening van de exploitant bijgeschreven. Het kan vervolgens los van de fysieke stroom worden verkocht en naar andere rekeningen worden overgedragen. Aan het einde staat de annulering: het certificaat wordt aan een bepaald verbruik, een bepaalde klant of een bepaald gebruiksdoel toegewezen en definitief uit de omloop genomen. Pas daardoor kan hetzelfde kenmerk niet meermaals worden opgeëist. Deze bescherming tegen dubbeltelling is echter alleen volledig als niet aangetoonde hoeveelheden via een residuele mix worden weergegeven.

In Duitsland beheert het Umweltbundesamt (UBA) het register voor herkomstgaranties. Hier geldt een belangrijke beperking: niet elke hernieuwbare installatie krijgt automatisch herkomstgaranties. Voor stroom waarvoor EEG-steun wordt aangevraagd (marktpremie, invoedingsvergoeding of huurderstroomtoeslag) worden geen HKN uitgegeven. De reden is het verbod op dubbele vermarkting: het met EEG-steun gefinancierde aandeel wordt in de stroometikettering hoe dan ook gelijkmatig aan alle stroomafnemers toegewezen. HKN zijn daarom vooral beschikbaar voor stroom in de overige directe vermarkting, bijvoorbeeld uit niet-gesubsidieerde waterkracht of uit installaties waarvan de steun na 20 jaar is afgelopen. Wanneer Duitse leveranciers in de stroometikettering hernieuwbare stroom vermelden "met herkomstgarantie, niet gesteund volgens de EEG", moeten zij daarvoor overeenkomstige HKN bij het UBA annuleren.

Fysieke levering en boekhoudkundige toewijzing

In het net kan stroom niet aan afzonderlijke verbruikers worden toegewezen. Elektrische energie verdeelt zich volgens fysische netvoorwaarden, niet volgens contracten. Wie EAC's koopt en annuleert, ontvangt dus niet de elektronen uit de bijbehorende installatie. Hij verwerft de boekhoudkundige aanspraak op het gedocumenteerde productiekenmerk. Deze scheiding is geen haarkloverij. Pas daardoor kunnen stroomproducten, klimaatbalansen en inkoopstrategieën eenvormig worden weergegeven.

Een EAC is daarom geen leveringscontract. Een groenestroomtarief kan op geannuleerde certificaten berusten, maar regelt daarnaast inkoop, prijs en levering. Een Power Purchase Agreement kan de fysieke of financiële afname van stroom uit een bepaalde installatie regelen en gekoppeld zijn aan de overdracht van de bijbehorende certificaten. Het certificaat zelf garandeert noch een bepaald vermogen op een bepaald tijdstip, noch de beschikbaarheid van stroom in een bepaalde netsituatie. Het documenteert een kenmerk van een reeds gemeten hoeveelheid energie.

Rol in de broeikasgasboekhouding

Een EAC is geen CO₂-compensatiecertificaat. Het bewijst geen vermeden ton CO₂, maar een kenmerk van de stroomproductie. In bedrijfsboekhoudingen bepalen geannuleerde EAC's bij de marktgebaseerde Scope 2-methode van het Greenhouse Gas Protocol de emissiefactor van de ingekochte stroom. Op november 2026 geldt daarvoor nog steeds de Scope 2 Guidance van 2015. Deze staat onder meer afstemming over een heel jaar en relatief ruime marktgrenzen toe.

De regels worden momenteel herzien. Een openbare consultatie liep van 20 oktober 2025 tot 31 januari 2026. Daarin werd voorgesteld certificaten nog slechts mee te rekenen als ze uurlijks bij het verbruik passen en afkomstig zijn uit een marktgebied waarvandaan geleverd kan worden. Na gedeelde feedback volgt de Independent Standards Board inmiddels twee marktgebaseerde methoden: methode 1 met uurlijkse afstemming, leverbaarheid en incrementaliteit, methode 2 met de regels van 2015 tot een nog open einddatum. Een verdere consultatie is gepland voor het tweede kwartaal van 2027, een gezamenlijke standaard van GHG Protocol en ISO voor het vierde kwartaal van 2028. Deze punten zijn dus nog geen geldende verplichtingen.

Grenzen van de bewijskracht

  • Tijdsresolutie: Een bedrijf kan zijn jaarverbruik rekenkundig dekken met certificaten uit zonne- of windinstallaties. Toch kan het 's nachts of bij windstilte stroom verbruiken, terwijl fossiele centrales de residuele belasting dekken. Een jaarlijkse afstemming zegt weinig over de vraag of productie en verbruik gelijktijdig plaatsvinden. Deze kloof moeten tijdelijk fijnmazigere benaderingen zoals Granular Certificates dichten.

  • Geografische aansluiting: Een certificaat uit een ver verwijderd marktgebied kan een hernieuwbaar kenmerk dragen, hoewel er tussen productie- en verbruikslocatie geen relevante net- of marktverbinding bestaat. Veel standaarden beperken daarom welke certificaten voor welk verbruik worden erkend.

  • Prikkelwerking: De verkoop van een EAC levert de exploitant van de installatie een extra opbrengst op. Of die de bouw van nieuwe installaties teweegbrengt, hangt af van prijsniveau en betrouwbaarheid. Zijn er veel certificaten uit oude waterkrachtcentrales, dan kan de prijs zo laag zijn dat er nauwelijks een investeringssignaal ontstaat. Additionaliteit vloeit eerder voort uit langetermijncontracten met nieuwe installaties, prijsafdekking en projectfinanciering dan uit het certificaat zelf.

  • Technische systeemvragen: Een EAC maakt een stroomstroom niet groen. Het vervangt geen netplanning, garandeert geen bevoorradingszekerheid en lost de opslagvraag niet op.

Duiding

Het praktische nut van EAC's ligt in de standaardisering van aanspraken. Registers, uitgifteregels en annulering beantwoorden een concrete vraag: wie mag welk productiekenmerk in welke boekhouding gebruiken? Auditors kunnen controleren of certificaten zijn geannuleerd en of de hoeveelheden passen bij het opgegeven verbruik, de periode en het rapportagegebied. De kwaliteit van een op EAC's gebaseerde aanspraak hangt daarom van meerdere zaken af: de uitgifteregels, de bescherming tegen dubbeltelling, de tijdsresolutie, de geografische aansluiting en de vraag of er echte inkoopcontracten achter zitten. Nauwkeurig gebruikt is een EAC een bewijs van het herkomst- of productiekenmerk van een megawattuur elektriciteit. De grens is overschreden wanneer deze boekhoudkundige toewijzing wordt voorgesteld als fysieke levering, als gelijktijdige bevoorrading of als gegarandeerde extra emissiereductie.

Bronnen

Gerelateerde begrippen

Edited by eCMS on 11.11.2026 19:46

© 2026 Erik Schmidt. All rights reserved. Quotations with a link to the source are welcome.