f97.beDE WERKPLAATS VAN ERIK SCHMIDT
← Alle begrippen

Woordenlijst · Energiesector & energietransitie

Cable pooling

Cable pooling netaansluiting fotovoltaïsche energie windenergie Batterijopslag Hybride centrale Aansluitvermogen hernieuwbare energie

Begrip

Cable pooling is het gezamenlijke gebruik van één netaansluiting door meerdere productie-installaties, opslagsystemen of flexibele verbruikers. Op een gemeenschappelijk netverknopingspunt kunnen bijvoorbeeld een zonne-energiepark op open terrein (fotovoltaïsche zonne-energie), windturbines en een batterijopslag worden aangesloten. Vaak is de som van hun geïnstalleerd vermogen groter dan het overeengekomen of technisch toegestane aansluitvermogen. Dan spreekt men van overbouwing van het netverknopingspunt. Dat is alleen toegelaten als er op het verknopingspunt op geen enkel moment meer vermogen wordt ingevoed of afgenomen dan is toegestaan. Cable pooling en overbouwing hangen nauw samen, maar zijn niet hetzelfde. Meerdere installaties kunnen ook een aansluiting delen wanneer het aansluitvermogen voor alle installaties samen volstaat.

Vermogen en energiehoeveelheid

Voor de aansluitlimiet telt het vermogen, gemeten in kilowatt of megawatt. Een voorbeeld: een zonnepark heeft 50 megawatt geïnstalleerd vermogen, een windpark 40 megawatt. Samen zouden ze rekenkundig 90 megawatt kunnen produceren. Delen beide een aansluiting waarop maximaal 60 megawatt mag worden ingevoed, dan moet het bedrijfsbeheer deze 60 megawatt op het verknopingspunt respecteren. De energiehoeveelheid, gemeten in kilowatt- of megawattuur, geeft daarentegen aan hoeveel stroom over een bepaalde periode wordt geproduceerd, opgeslagen of geleverd. Cable pooling heeft in de eerste plaats betrekking op het vermogen op de aansluiting. Via afregeling, opslag en lastverschuiving beïnvloedt het echter ook de energiehoeveelheid die daadwerkelijk kan worden geproduceerd en verkocht.

Afbakening ten opzichte van verwante begrippen

Een netaansluiting is de technische en juridische verbinding van een installatie met het elektriciteitsnet. Cable pooling beschrijft een bepaalde manier om die te gebruiken: meerdere installaties worden achter een gemeenschappelijk verknopingspunt gebundeld. Ook met een hybride centrale valt het begrip niet samen. Een hybride centrale wordt meestal als eenheid ontworpen en aangestuurd, bijvoorbeeld wind, zon en opslag met een gezamenlijke regeling. Bij cable pooling kunnen de installaties daarentegen juridisch en economisch gescheiden blijven en aan verschillende exploitanten toebehoren.

Cable pooling is evenmin hetzelfde als afregeling. Afregelen kan een bedrijfsoptie zijn, maar is niet het doel. Het voordeel ontstaat wanneer verschillende productieprofielen, opslag en sturing elkaar zo aanvullen dat de aansluitcapaciteit in meer uren van het jaar wordt benut. Evenmin is cable pooling een algemeen begrip voor flexibiliteit; het is een concrete aansluit- en bedrijfsconfiguratie. Ze maakt gebruik van het vermogen van installaties om invoeding, verbruik of opslag in de tijd te verschuiven.

Waarom cable pooling aan belang wint

Netaansluitcapaciteit is schaars. Veel projecten voor hernieuwbare energie stranden niet op ruimte of techniek, maar op lange wachttijden in de wachtrij voor netaansluiting, op beperkt transformatorvermogen of op ontbrekende reserves in de leidingen. Fotovoltaïsche zonne-energie bereikt haar piekvermogen slechts in enkele uren van het jaar. Wind volgt een ander, weersafhankelijk patroon en waait vaak 's nachts of in de winter. Heeft elke installatie een eigen aansluiting ter grootte van haar nominaal vermogen nodig, dan is een deel van die infrastructuur het grootste deel van de tijd slechts zwak belast. Cable pooling behandelt de aansluiting daarom als een gezamenlijk beheerde hulpbron. Projecten kunnen transformatoren, schakelinstallaties en kabeltracés gezamenlijk gebruiken. Extra installaties worden ook mogelijk waar op korte termijn geen eigen aansluiting te krijgen zou zijn.

Rechtskader in Duitsland (EEG 2023, stand november 2026)

Voor installaties voor de opwekking van stroom uit hernieuwbare energie regelt § 8 lid 2 EEG 2023 cable pooling uitdrukkelijk. Exploitanten van installaties mogen een ander verknopingspunt kiezen dan het wettelijk voorziene. Dat kan ook een punt zijn waarop reeds een bestaande installatie is aangesloten, als de exploitant daarvan met het medegebruik instemt. Sinds 25 februari 2025 kan deze keuze bovendien worden gekoppeld aan het aanbod van een flexibele netaansluitovereenkomst overeenkomstig § 8a EEG. De wijzigingen komen uit de wet van 21 februari 2025 (BGBl. 2025 I Nr. 51), meestal „Solarspitzengesetz” genoemd.

Een flexibele netaansluitovereenkomst wordt gesloten tussen netbeheerder en exploitant van de installatie. Daarin beperken zij de maximale actieve vermogensinvoeding op de aansluiting. De exploitant moet te allen tijde met geschikte technische maatregelen waarborgen dat deze limiet wordt nageleefd. De limiet kan tot bepaalde tijdvensters beperkt zijn en per tijdvenster verschillend hoog uitvallen. De wet noemt minimale inhoud voor de overeenkomst:

  • de hoogte van de beperkte maximale actieve vermogensinvoeding en eventueel tijdvensters met verschillende limieten,

  • de duur van de beperking en wat daarna geldt als ze niet permanent is bedoeld,

  • hoe de technische eisen aan de beperking worden gewaarborgd en hoe de exploitant aansprakelijk is als de limiet wordt overschreden,

  • bij cable pooling: de instemming van andere exploitanten van installaties of opslag op hetzelfde verknopingspunt, evenals regels over hun gezamenlijke verantwoordelijkheid en de hoofdelijke aansprakelijkheid.

Zo'n overeenkomst is vrijwillig; de wet formuleert haar als een kanbepaling. Er bestaat geen recht op het sluiten ervan. De netbeheerder moet de mogelijkheid echter onderzoeken als het technisch en economisch gunstigste verknopingspunt niet het dichtstbijzijnde is. Het resultaat deelt hij mee samen met de netverenigbaarheidstoets. Bestaat er een flexibele netaansluitovereenkomst, dan hoeft de netbeheerder alleen de stroom af te nemen die binnen de overeengekomen maximale invoeding wordt geproduceerd (§ 11 EEG). Stroom boven de limiet is dus geen probleem van de netbeheerder, maar moet achter de aansluiting worden opgeslagen, verbruikt of afgeregeld.

Twee beperkingen zijn belangrijk. Ten eerste beperkt § 8a EEG alleen de invoeding. Voor stroomopslag die ook stroom uit het net afneemt, voorziet § 17 lid 2b van de Energiewirtschaftsgesetz in flexibele overeenkomsten voor invoeding en afname. Ten tweede schrijft de wet geen bepaald meetconcept voor waarmee de stroomhoeveelheden van de afzonderlijke installaties van elkaar kunnen worden gescheiden. Dat moeten de betrokkenen zelf vastleggen. De regels gelden voor Duitse EEG-installaties en opslag. In andere landen gelden eigen regels. Op EU-niveau voorziet de herziene Richtlijn interne elektriciteitsmarkt in flexibele aansluitovereenkomsten, maar die worden nationaal verschillend omgezet.

Technische voorwaarden

De voordelen ontstaan alleen als de technische verantwoordelijkheid ondubbelzinnig is geregeld. Op het verknopingspunt moet een meting registreren hoeveel vermogen op dat moment wordt ingevoed of afgenomen. Dreigt een overschrijding, dan beslist een overkoepelende parksturing welke productie wordt teruggeregeld, welke opslag wordt geladen of welke last wordt bijgeschakeld. Beveiligingstechniek, levering van blindvermogen, spanningshandhaving en kortsluitgedrag blijven eisen van de netexploitatie. Ook installaties op een gezamenlijke aansluiting moeten voldoen aan de technische aansluitvoorwaarden. Een gezamenlijke aansluiting verlaagt deze eisen niet. Ze verlegt een deel van de coördinatie naar achter het aansluitpunt.

Economische en organisatorische vragen

Delen meerdere exploitanten een aansluiting, dan moeten zij prioriteiten vastleggen. Exploitanten van wind, zon en opslag hebben verschillende opbrengstmodellen, steunvoorwaarden en contractuele risico's. Produceren alle installaties tegelijk veel, dan rijst de vraag welke installatie wordt teruggeregeld en wie het opbrengstverlies draagt. Bij opslag komt daarbij de vraag of zij alleen hernieuwbare overschotten opnemen of ook stroom uit het net afnemen. Dat heeft gevolgen voor het meetconcept, de toewijzing aan de balansverantwoordelijke (evenwichtsperimeter), de netvergoedingen, de subsidiabiliteit en de oorsprongsgaranties. Wegens de hoofdelijke aansprakelijkheid volgens § 8a EEG hebben de exploitanten bovendien regels nodig in de onderlinge verhouding, dus onder elkaar.

Hoe hoog de overbouwing moet zijn, hangt af van weergegevens, marktprijzen, netbeperkingen, steunregels en investeringskosten. Omdat wind- en zonneproductie elkaar in de tijd vaak aanvullen, gaan bij matige overbouwing meestal alleen piekuren verloren. Extra installaties hebben nauwelijks marginale kosten, daarom kan een hoge overbouwingsfactor lonend zijn. Hij wordt duur wanneer de profielen sterker samenvallen dan verwacht, wanneer de opslag te klein is of wanneer contractuele prioriteiten tot conflicten leiden.

Veelvoorkomende misverstanden

Cable pooling creëert geen extra netcapaciteit. Transformator, kabel, schakelinstallatie en het voorliggende net kunnen nog steeds slechts een bepaald vermogen opnemen. Cable pooling levert binnen die grens meer nut op, omdat productie, opslag en verbruik in de tijd beter erop worden afgestemd. De netuitbreiding vervangt het niet, maar het kan knelpunten verzachten en tijd winnen. Een tweede misverstand betreft het geïnstalleerd vermogen. Staan achter een aansluiting van 60 megawatt installaties met samen 100 megawatt, dan hoeft het net geen 100 megawatt op te nemen. Bepalend is de overeengekomen limiet op het verknopingspunt. Batterijopslag produceert ook geen extra energie. Ze verschuift energie in de tijd en verliest daarbij iets door omzettingsverliezen.

Besluit

Met cable pooling wordt een netaansluiting van het passieve eindpunt van één enkele installatie een gezamenlijk beheerd raakvlak. Daar worden productie, opslag en verbruik afgestemd op een beperkt aansluitvermogen. In Duitsland steunt het model op de keuzevrijheid inzake het verknopingspunt volgens § 8 EEG en op flexibele netaansluitovereenkomsten volgens § 8a EEG. Of het slaagt, hangt af van duidelijke sturing, zorgvuldige meting en een contractueel geregelde verdeling van kansen, risico's en aansprakelijkheid.

Bronnen

Gerelateerde begrippen

Edited by eCMS on 11.11.2026 16:39

© 2026 Erik Schmidt. All rights reserved. Quotations with a link to the source are welcome.